Λουδοβίκος Α'. Μαθητικό σχέδιο από το σχολείο Ερμούπολης Σύρου, 1839.
Φωτο: ΓΑΚ/Ενυώ

Oι Βαυαροί άποικοι στο Ηράκλειο Αττικής γιόρταζαν κάθε χρόνο στις 25 Αυγούστου την ονομαστική εορτή και τα γενέθλια του Λουδοβίκου Α'. Ο εορτασμός του 1849 ήταν ξεχωριστός για δύο λόγους: πρώτον διότι μετά τα γεγονότα του 1848 ο Λουδοβίκος δεν ήταν πλέον βασιλιάς της Βαυαρίας, δεύτερον λόγω της απροσδόκητης επιτόπου εμφάνισης του Όθωνα, που έδωσε ιδιαίτερη επισημότητα στην εκδήλωση.

Τρία μέλη της κοινότητας έστειλαν στη βαυαρική εφημερίδα Augsburger Postzeitung το παρακάτω κείμενο, όπου η περιγραφή της γιορτής πλέκεται με τον πολιτικό σχολιασμό. Μια ενδιαφέρουσα μαρτυρία για την κοινωνική ζωή και τις πολιτικές απόψεις αυτών των Γερμανών μεταναστών:

Η γιορτή του Αγίου Λουδοβίκου στο Ηράκλειο Αττικής

Κάθε χρόνο γιορτάζουμε την ονομαστική και γενέθλια επέτειο του βασιλιά Λουδοβίκου Α', εφέτος όμως τελέσαμε τον εορτασμό με μεγάλη λαμπρότητα. Επειδή πολλοί συμπατριώτες μας στον Ρήνο και στον Μάιν, ξεχνώντας το καθήκον και την πίστη στους Wittelsbach, επαναστάτησαν και μας γέμισαν με ντροπή και θλίψη, γι' αυτό θέλουμε να δηλώσουμε το πιστό μας φρόνημα, παρά την απόσταση απ΄ την πατρίδα και τις απατηλές φωνές κάποιων απολωλότων τέκνων της πατρίδας. Αλλά και επειδή εφέτος πολλοί Γερμανοί διαμένουν στην κοντινή Κηφισιά, στολίσαμε τον καθολικό μας ναό, χτισμένον με εισφορές Βαυαρών, στον οποίο εμφανίστηκαν χτες για να γιορτάσουν τον βασιλιά ο Βαυαρός πρέσβης βαρόνος Perglas, πολλοί υπάλληλοι και κάποιες ευσεβείς προσκυνήτριες από την Αθήνα. Πριν την έναρξη της δοξολογίας, την οποία τέλεσε ο αιδεσιμότατος ιερέας μας κύριος Vacondio, μας αιφνιδίασε ένας γρήγορος καλπασμός και ο βασιλιάς Όθων με τους δύο υπασπιστές του Δημήτριο Μαυρομιχάλη και Δημήτριο Μιαούλη παρακολούθησαν ανάμεσα σε πιστούς Βαυαρούς τη δοξολογία για τον αγαπημένο του πατέρα. Τετράφωνη χορωδία έψαλε τη γερμανική λειτουργία τού Χάυδν, μετά την οποία ο βασιλιάς Όθων με τη συνηθισμένη του προσήνεια και απλότητα ρώτησε τον καθένα χωριστά για την κατάστασή του και μας γέμισε με νέο θάρρος.
Η γιορτή έκλεισε με μεγάλο τραπέζι στην Κηφισιά, όπου προσκλήθηκαν και οι δύο ιερείς μας, και μέχρι αργά τη νύχτα ακούγονταν ελληνικές ζητωκραυγές ανάμικτες με γερμανικές φωνές που ανάβλυζαν από πιστές γερμανικές καρδιές: Ζήτω ο Λουδοβίκος και ο Όθων!
Αυτά προς γνώση των αδελφών μας στον Ρήνο και στον Μάιν στη γερμανική πατρίδα, από τους Καθολικούς νεωκόρους.

Ηράκλειο Αττικής, 26 Αυγούστου 1849

Johann Bittlinger από το Haslach
Franz Müller από το Hammelburg
Peter Wanger από το Musbach

Το κείμενο των τριών νεωκόρων είναι μια δήλωση πίστης στη μοναρχία. Τα γεγονότα του 1848 στη Γερμανία, τα οποία οι ίδιοι καταδικάζουν ρητά, δεν είχαν αφήσει ασυγκίνητους τους Γερμανούς της Αθήνας, όπως έχουμε δει σε προηγούμενο άρθρο. Η προοπτική ενοποίησης της χώρας τους ενθουσίασε τότε τους περισσότερους, όμως κανείς δεν εκφράσθηκε ανοιχτά κατά του μοναρχικού πολιτεύματος. Όσοι πάλι πίστεψαν ή φοβήθηκαν ότι το επαναστατικό ρεύμα στην Ευρώπη θα παρασύρει και την Ελλάδα και περίμεναν ότι οι φτωχοί γεωργοί του Ηρακλείου θα πρωτοστατούσαν σε κάποια εξέγερση πραγματοποιώντας μια οργισμένη κάθοδο στην Αθήνα, εντέλει διαψεύστηκαν. Ενάμιση χρόνο αργότερα, οι Ηρακλειώτες γιόρταζαν πάλι τον Λουδοβίκο, τον έκπτωτο μονάρχη και πατέρα του "δικού τους" Όθωνα. 

Η παρουσία του Όθωνα στη γιορτή ήταν ασυνήθιστη. Κατά κανόνα τιμούσε την επέτειο αυτή στο παλάτι, με ένα επίσημο δείπνο για λίγους καλεσμένους. Όμως το καλοκαίρι του 1849 η Αμαλία βρισκόταν κοντά στον πατέρα της στο Όλντενμπουργκ και ο Όθων έμενε στην Κηφισιά -εκεί είχαν θερινές κατοικίες πολλοί διπλωμάτες και πολιτικοί, Έλληνες και ξένοι, όπως ο Σπ. Τρικούπης, ο πρέσβης της Αγγλίας Lyons, της Ρωσίας Katakasy, της Αυστρίας  Prokesch, της Βαυαρίας Perglas. To Ηράκλειο απέχει έξι χιλιόμετρα απ' την "καταπράσινη" Κηφισιά και μια επίσκεψη στο βαυαρικό προάστιο έδινε στον Όθωνα την ευκαιρία να τιμήσει τον Άγιο και τον Λουδοβίκο σ' ένα διαφορετικό γερμανικό περιβάλλον.

Ο βασιλιάς έφτασε συνοδευόμενος από δύο Έλληνες υπασπιστές με βαριά ονόματα. Αργότερα, οι ζητωκραυγές στο μεγάλο τραπέζι της Κηφισιάς ακούγονταν μέσα στην αυγουστιάτικη νύχτα ταυτόχρονα στα καθολικά Γερμανικά και στα ορθόδοξα Ελληνικά. Και ο Όθων ήξερε ότι δεν κινδύνευε από αυτούς του Ηρακλείου, αλλά από τους άλλους, της Κηφισιάς.-

Ο Καθολικός ναός του Αγίου Λουκά στο Ηράκλειο Αττικής, ιδρ. 1845.
Φωτο: Ενυώ

♦♦♦

Τον κύριο John Wagner, απόγονο του Ηρακλειώτη αποίκου Peter Wanger, ευχαριστώ θερμά για την επισήμανση του γερμανικού δημοσιεύματος.

Πηγές

Augsburger Postzeitung, 7.9.1849
Aνέκδοτες επιστολές της βασίλισσας Αμαλίας στον πατέρα της, επιμ.-μτφρ. Βάνα Μπούσε-Μίχαελ Μπούσε, Αθήνα 2011